Bibliotheken Tentoonstellingen Dagelijks geloof

Dagelijks geloof
Vrouwen en religie in de laatmiddeleeuwse stad

 

  1. Vrouwen in de stad
  2. Kluizenaressen
3. Begijnen

 



3. Begijnen

In de geschiedenis van de Nederlandse literatuur uit de Middeleeuwen is er een hoofdrol weggelegd voor een begijn: de dichteres en mystica Hadewijch. Meer bescheiden teksten uit en voor begijnenmilieu – maar ook zinspelend op een mystieke vroomheid – vinden we in brieven voor begijnen, preken en traktaten. Handschriften uit het begijnhof van Mechelen weerspiegelen een rijke literaire cultuur. Naar het schijnt, kende het Mechelse begijnhof in de zestiende eeuw zelfs een eigen boekwinkeltje.




3.1 || Tien geboden op rijm. [BPL 2454: 3]
Blad perkament (2e helft 14e eeuw) met onder meer gebed en berijmde opsomming van de tien geboden, afkomstig uit het begijnhof van Diest, vermoedelijk als brief verstuurd. Begin gebed: Willecome in viereghe wise minne, die onse noet algader aen ghesien heeft…
Tien geboden: Hout die heileghe .x. ghebode Die comen wan Gode …

3.2 || Deugden van een goede begijn. [LTK 1030]
Handschrift (ca. 1470) met teksten over vormen van religieus leven van vrouwen. Bevat onder meer een brief aan een zekere Hille over de deugden van een goede begijn, afgeleid uit de letters van het woord begijn: B(ruyt) E(ynvoldich) G(udertire) Y(nich) N(eder), bijvoorbeeld (vanaf de rode initiaal op f.109v): Die irste litter is b daer men by beteykenen mach bruyt des ouersten heren dat eyn guede begyn wesen saell ouermits kuyscher reynicheit.

3.3 || Beghijnken van Mechelen. [BPL 3516]
Onlangs verwierf de Universiteitsbibliotheek via een veiling op de internetsite E-bay een zestiende-eeuws handschriftje met het Beghijnken van Mechelen, een religieuze levensleer van de Mechelse franciscaan Frans Vervoort (ca. 1490-1555). De aanwinst is waarschijnlijk een afschrift van een druk. Dat verklaart ook de toeschrijving hier aan ene Anthuenis Vervoort, pastoor van de begijnen in Mechelen. In werkelijkheid heette de pastoor Antonis van der Voorde, en deze heeft zich intensief beziggehouden met de verspreiding in druk van Vervoorts werken.
 

3.4 || Preken over het Hooglied. [BPL 48 E]
Handschrift (2e helft 16e eeuw) met preken over het Hooglied van Frans Vervoort. Het werk is hier toegeschreven aan Anthonis vander Voorde, pastoor van het Groot Begijnhof van Mechelen, die zich beziggehouden heeft met uitgave in druk van de werken van Frans Vervoort, onder meer het Beghijnken van Mechelen, waarvan de UB Leiden onlangs een handschrift aankocht via E-bay. Hier begint dat boeck van salomons sangen dat men int latin noemt cantica canticorum ende heeft ghepreckt meester Antonis vander Voerde, lecenciaet inder godtheit doen hij was procheaen opt baghijn buijten Mechelen salijger ghedachten.

3.5 || Den Berch van myrrhen. [1498 G 27]
Antwerpse druk (ca. 1575) van Frans Vervoort: Den berch van myrrhen: en het zijn seuen graden der contemplatie, deuotelijk sprekende van der bitter passie ende doot Jesu gebenedijt. Het werk van Frans Vervoort staat hier op naam van de editeur Antonis van der Voorde, evenals de preken in hs. BPL 48 E.

 

 

 
vorige pagina