Bibliotheken Tentoonstellingen Denken over duivels

Denken over duivels
Vroegmoderne demonologie in de Leidse Universiteitsbibliotheek

9 februari – 11 maart 2006

Jan Frans van Dijkhuizen


Inleiding
Het beruchte Malleus Maleficarum
De Jezuďet Martin Del Rio(1551-1608)
De Engels-Schotse koning James VI/I (1566-1625)
William Perkins (1558-1602)
Jacob Vallick
Dat er duidelijke grenzen zijn aan de macht van de duivel
In zijn tractaat Compendium Maleficarum (1608)
De Nederlandse arts Johann Weyer (1515-1588)
De betooverde wereld (1691)

 


De betooverde wereld (1691), geschreven door de van oorsprong Friese predikant Balthasar Bekker (1634-1698), is een van de belangrijkste sceptische teksten over het bovennatuurlijke uit de vroegmoderne periode. Het werk werd veel gelezen en vertaald, onder andere in het Duits en Frans, zoals hier is te zien. Bij een van de twee Nederlandse edities in deze vitrine is een gedicht ingevoegd dat Bekkers lof bezingt in typische verlichtingsbeeldspraak, vergezeld van een Bekkers beeltenis. Bekker wordt geprezen als een brenger van licht in de duisternis van het bijgeloof van oude ‘besjes’ en kinderen, en de lezer wordt aangemoedigd tot kritisch onderzoek: ‘Onderzoek waarheen ’t voorbaarig oordeel leidt’. Dat klinkt heel modern, maar ook hier geldt dat Bekkers scepsis werd ingegeven door theologische overwegingen: geloof in het bovennatuurlijke hoorde voor hem bij een verkeerd soort christendom. Eenzelfde toon treffen we aan in het voorwoord op rijm bij de Nederlandse vertaling van Jean de Nynauld’s De la lycanthropie, transformation et extase des sorciers (1615), getiteld Historien van de Wolfwordinge.

 

 
vorige pagina